Sobota, Kwiecień 19, 2014
   
Tekst

wyszukaj w portalu

Zabytki archeologiczne gminy Skawina - Katarzyna Zuch.

W latach 20-tych XX wieku na terenie miasta Skawiny odkryto narzędzia krzemienne w postaci noża, jednego nożyka z trzoneczkiem oraz wióra krzemiennego. Wspomniane zabytki zostały znalezione podczas prac związanych z pozyskiwaniem piasku z koryta Skawinki na tyłach dawnego Browaru w Skawinie..."

ar


W ciągu XX w. na terenie gminy Skawina dokonano kilku interesujących odkryć zabytków archeologicznych.

W latach 20-tych XX wieku na terenie miasta Skawiny odkryto narzędzia krzemienne w postaci noża, jednego nożyka z trzoneczkiem oraz wióra krzemiennego. Wspomniane zabytki zostały znalezione podczas prac związanych z pozyskiwaniem piasku z koryta Skawinki na tyłach dawnego Browaru w Skawinie. Jak wspomina B. Czapkiewicz, narzędzia zostały przekazane w darze R. Jamce przez p. H. Różyckiego (B. Czapkiewicz 1923, s. 103). Zabytki te najprawdopodobniej przechowywane są w PAU w Krakowie.

Z ludnością kultury ceramiki sznurowej można łączyć fragment czworościennej siekierki gładzonej o łukowatym ostrzu znalezionej na polu zwanym Rozporce. Zabytek niestety zaginął (J. Machnik 1961, s. 17).


 

M. Gedl pisząc o materiałach kultury łużyckiej z terenu powiatu krakowskiego wspomina o znalezisku brązowej siekierki na terenie Skawiny, stan. I. Niestety oprócz informacji, że znajdowała się ona w prywatnym posiadaniu nie dysponujemy na ten temat żadnymi wiadomościami (por. M. Gedl 1961, s. 79). Z kulturą łużycką również związane są znaleziska drobnych fragmentów naczyń ceramicznych pochodzące z badań powierzchniowych na terenie Radziszowa. Dokładną lokalizację odkrycia zabytków określa M. Gedl jako „pole Radziszowskiego”, a ich miejsce przechowywania jako ZAPUJ w Krakowie (M. Gedl 1961, s. 79). Szczególnie interesujące wydaje się być znalezisko z Wielkich Dróg łączone także z ludnością kultury łużyckiej epoki brązu. Na stanowisku I odkryto tam cmentarzysko wspomnianej ludności, a wstępne badania pozwoliły na ujawnienie czerpaka glinianego o czarnej, gładkiej powierzchni, półkulistym kształcie, z lekko wygiętym brzegiem i zagłębieniem w dnie, oraz kilku ozdób z drutu brązowego w postaci kółek zdobionych skręcaniem. Zabytki takie występują przez cały czas trwania kultury łużyckiej. Wykorzystywano je jako ozdoby głowy, wisiorki, lub pierścienie (M. Gedl 1961, s. 90). W pobliżu zabytków natrafiono na fragmenty przepalonych kości. M Gedl określa miejsce przechowywania zabytków jako Muzeum Archeologiczne w Krakowie (nr inwentarza 5528) (M. Gedl 1961, s. 80, 81).

Na tle opisanych wyżej zabytków kultury łużyckiej zupełnie wyjątkowe wydają się być znaleziska związane z epoką wpływów rzymskich. Jeszcze przed 1925 rokiem odkryto na terenie gminy Skawina fragmenty naczyń ceramicznych wykonanych za pomocą koła garncarskiego. J. Żurowski opisał je jako znaleziska luźne, czyli niezwiązane z żadnym obiektem kulturowym (np. grobem, lub pozostałością chaty) i określił miejsce ich przechowywania jako PAU w Krakowie (J. Żurowski 1925, s. 33). W maju 1928 roku podczas badań konserwatorskich prowadzonych pod kierunkiem J. Żurowskiego w Radziszowie  natrafiono na fragmenty naczyń glinianych wykonanych za pomocą koła garncarskiego oraz grubościennych naczyń zasobowych. Wspomniane zabytki przechowywane są w zbiorach Muzeum Archeologiczne w Krakowie (nr inwentarza 6190). W 1937 roku Skawina i Radziszów znalazły się na mapce obrazującej stanowiska, na których poświadczono występowanie naczyń zasobowych i toczonych na kole (B. Kostrzewski 1937, ryc. 3 – mapka: nr 61, 70). Pojawienie się ceramiki toczonej na kole garncarskim w świetle ostatnich ustaleń jest datowane na przełom faz B2/C1, a jej szersze rozpowszechnienie na fazę C1a i dalej C1b (W. A. Moszczyński 2010, s. 190).

Najbardziej jednak spektakularnymi odkryciami z opisywanego obszaru są znaleziska monet rzymskich. Chodzi tu o trzy monety znalezione podczas prac rolnych w bliżej nieokreślonym czasie na „polu Muszyńskiego”. Pierwsza z nich – folis Maksymianusa Herkuliusa z lat 301-307 wybity został w Lugdunum, druga – folis Maksencjusza datowany na lata 309-312 pochodzi z Ostii i ostatnia – folis Licyniusza (313-315) wybito w Siscii. Monety przechowywane są w zbiorach Muzeum Narodowego, a samo znalezisko zostało opisane w literaturze fachowej . Najwięcej emocji wzbudzić może niedawne, przypadkowe znalezisko z grudnia 2006 roku, kiedy w starym korycie rzeki Wisły natrafiono na skarb, który niestety zaginął w bliżej nieznanych okolicznościach. Zdołano zarejestrować 8 monet: antoninian Klaudiusza II Gothiscusa (268-270), bity w Siscii, mała moneta brązowa Walensa (364-378) z nieokreślonej mennicy, bliżej nieokreślona mała moneta brązowa z końca IV lub początku V wieku oraz cztery inne nieokreślone monety zbliżone do opisanych wyżej. Poza nimi natrafiono również na nieokreśloną mosiężną monetę(?) (J. Bodzek 2009, s. 161, 162, 163, 186, nr kat. 26:1-2, tabl. II:8; A. Dymowski, nr kat. 4, ryc. 4a-h (w druku)). Poniżej zdjęcie.



ar




[1] Dokładna lokalizacja znaleziska: „(…) w lesie „Bronaczowa” koło leśniczówki na odcinku zwanym „Wójsciska” przy potoczku „Ku Rzeczce” (…)” (K. Godłowski 1961, s. 162).
[2]S. Skowronek 1967, s. 244; A. Kunisz 1969, s. 145, nr kat. 99; 1985, s. 87, nr kat. 108; A. Bursche 1988, s. 211, nr kat. 108; 1996, s. 207, nr kat. 182; TIR 2002, s. 297, nr kat. 700

 

LITERATURA:
Bodzek J.
2009 Remarks on the inflow of Roman Coins into Southern Poland in the second Half of the 4th and in the 5th centuries A.D., [w:] M. Wołoszyn (red.), Byzantine Coins in Central Europe between the 5th and 10th Century. MORAVIA MAGNA. Seria Polona, vol. III, Kraków, s. 155-204.
Bursche A.
1988 Znaleziska monet rzymskich z Małopolski. Uwagi na marginesie inwentarza Andrzeja Kunisza, „Wiadomości Numizmatyczne” R. XXXII/3-4, s. 207-214.
1996 Later Roman – Barbarian Contacts In Central Europe. Numismatic Evidence (Spätrömische Münzfunde aus Mitteleuropa. Ein Beitrag zur Geschichte der Beziehungen zwischen Rom und den Barbaricum im 3. und 4. Jh. n. Chr.). Studien zu Fundmünzen der Antike (SFMA) 11, Berlin.
Czapkiewicz B.
1923 Sprawozdanie z poszukiwań archeologicznych w zachodniej Małopolsce, „Wiadomości Archeologiczne” t. VIII, s. 102-103.
Dymowski A.
The Late-Roman Bronze Coins Newly Found In Cracow and In the Surrounding Area, Notae Numismaticae-Zapiski Numizmatyczne, 6 (w druku).
Gedl M.
1961 Kultura łużycka. Materiały, Pradzieje powiatu krakowskiego, t. II, Kraków (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Archeologiczne, z. 2).
Godłowski K.
1961 Kultura przeworska [w:] Pradzieje powiatu krakowskiego II, s. 137-212 (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Archeologiczne, z. 2).
Kostrzewski B.
1937 Grób z okresu późnorzymskiego w Poznaniu [w:] W. Hensel, J. Żurek (red.), Przyczynki do pradziejów Polski zachodniej. Pamiętnik 10-lecia koła prehistoryków studentów uniwersytetu poznańskiego, Poznań 1937, s. 75-81.
Kunisz A.
1969 Chronologia napływu pieniądza rzymskiego na ziemie Małopolski, Wrocław-Warszawa-Kraków.
1985 Znaleziska monet rzymskich z Małopolski, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź.
Machnik J.
1961 Kultura ceramiki sznurowej. Materiały, Pradzieje powiatu krakowskiego, t. II, Kraków (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Archeologiczne, z. 2).
Moszczyński W. A.
2010 Późnorzymska ceramika wykonana na kole na ziemiach polskich. Wybrane problemy [w:] H. Machajewski, B. Jurkiewicz (red.), Ceramika rzemieślnicza jako źródło do badań nad zróżnicowaniem garncarstwa kultury przeworskiej, Pułtusk, s. 189-201.
Skowronek S.
1967 Korabniki, pow. Kraków, Znaleziska, „Wiadomości Numizmatyczne” R. XI, s. 244.
TIR
2002 P. Kaczanowski, U. Margos (red.), Tabula Imperii Romani M 34, – Kraków, t. I, Kraków.
Żurowski J.
1925 O dotychczasowym stanie badań przedhistorycznych okolicy Krakowa, o ich postępie w latach ostatnich i o planie na przyszłość, „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne” nr 1-12, s. 25-35.
LITERATURA:

Bodzek J.
2009 Remarks on the inflow of Roman Coins into Southern Poland in the second Half of the 4th and in the 5th centuries A.D., [w:] M. Wołoszyn (red.), Byzantine Coins in Central Europe between the 5th and 10th Century. MORAVIA MAGNA. Seria Polona, vol. III, Kraków, s. 155-204.

Bursche A.
1988 Znaleziska monet rzymskich z Małopolski. Uwagi na marginesie inwentarza Andrzeja Kunisza, „Wiadomości Numizmatyczne” R. XXXII/3-4, s. 207-214.
1996 Later Roman – Barbarian Contacts In Central Europe. Numismatic Evidence (Spätrömische Münzfunde aus Mitteleuropa. Ein Beitrag zur Geschichte der Beziehungen zwischen Rom und den Barbaricum im 3. und 4. Jh. n. Chr.). Studien zu Fundmünzen der Antike (SFMA) 11, Berlin.

Czapkiewicz B.
1923 Sprawozdanie z poszukiwań archeologicznych w zachodniej Małopolsce, „Wiadomości Archeologiczne” t. VIII, s. 102-103.

Dymowski A.
The Late-Roman Bronze Coins Newly Found In Cracow and In the Surrounding Area, Notae Numismaticae-Zapiski Numizmatyczne, 6 (w druku).

Gedl M.
1961 Kultura łużycka. Materiały, Pradzieje powiatu krakowskiego, t. II, Kraków (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Archeologiczne, z. 2).

Godłowski K.
1961 Kultura przeworska [w:] Pradzieje powiatu krakowskiego II, s. 137-212 (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Archeologiczne, z. 2).

Kostrzewski B.
1937 Grób z okresu późnorzymskiego w Poznaniu [w:] W. Hensel, J. Żurek (red.), Przyczynki do pradziejów Polski zachodniej. Pamiętnik 10-lecia koła prehistoryków studentów uniwersytetu poznańskiego, Poznań 1937, s. 75-81.

Kunisz A.
1969 Chronologia napływu pieniądza rzymskiego na ziemie Małopolski, Wrocław-Warszawa-Kraków.
1985 Znaleziska monet rzymskich z Małopolski, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź.

Machnik J.
1961 Kultura ceramiki sznurowej. Materiały, Pradzieje powiatu krakowskiego, t. II, Kraków (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Archeologiczne, z. 2).

Moszczyński W. A.
2010 Późnorzymska ceramika wykonana na kole na ziemiach polskich. Wybrane problemy [w:] H. Machajewski, B. Jurkiewicz (red.), Ceramika rzemieślnicza jako źródło do badań nad zróżnicowaniem garncarstwa kultury przeworskiej, Pułtusk, s. 189-201.

Skowronek S.
1967 Korabniki, pow. Kraków, Znaleziska, „Wiadomości Numizmatyczne” R. XI, s. 244.

TIR
2002 P. Kaczanowski, U. Margos (red.), Tabula Imperii Romani M 34, – Kraków, t. I, Kraków.

Żurowski J.
1925 O dotychczasowym stanie badań przedhistorycznych okolicy Krakowa, o ich postępie w latach ostatnich i o planie na przyszłość, „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne” nr 1-12, s. 25-35.

 

 

Komentarze  

 
0 #1 syt 2013-02-13 20:08
  Pole zwane rozporce jest w Radziszowie pod lasem Bronaczowa.
Zacytuj
 

Dodaj komentarz

Kod antysapmowy
Odśwież


Move
-

wydarzenia

Seria włamań

  Policja notuje coraz więcej włamań do domów jednorodzinnych, mieszkań, piwnic i garaży! Do większości dochodzi za dnia.

Czytaj więcej...
Zebrali 1500 kg żywności

W dniach 4-5 kwietnia w czterech dużych sklepach (Ajka, Biedronka, Lidl, Netto) odbyła się zbiórka żywności dla najbardziej potrzebujących. Udało się uzyskać 1500 kg żywności.

Czytaj więcej...
Kolejne włamanie na myjni

25 marca dyżurnego Komisariatu Policji w Skawinie poinformowano o włamaniu do automatu rozmieniającego pieniądze na jednej z myjni samoobsługowych.

Czytaj więcej...
Szkoła muzyczna oficjalnie otwarta

31 marca odbyła się uroczystość otwarcia nowej siedziby Szkołu Muzycznej I stopnia w Skawinie. Podczas uroczystości wystąpili laureaci Wewnątrzszkolnego Konursu Solistów i Zespołów - Wiosna 2014 oraz chór szkolny, w skład którego weszli wszyscy uczniowie. 

Czytaj więcej...
banner stachyra v2

Move
-

felieton polityczny

Drogi powiatowe – co dalej?

Co jakiś czas powraca dyskusja na temat dróg powiatowych i ich jakości, albo raczej, w wielu wypadkach braku jakości. Drogi powiatowe we wszystkich gminach na terenie Powiatu Krakowskiego są w kiepskim stanie, a w wielu miejscach stan jest skandaliczny i zagraża bezpieczeństwu podróżujących.    

Czytaj więcej...
Śmieciowe podchody

Wprowadzanie w życie tzw. ustawy śmieciowej obnażyło słabości naszego życia społecznego, w tym przede wszystkim niesprawność i brak odpowiedzialności wielu samorządów.  

Czytaj więcej...
Fotoradar ratuje budżet

"Fotoradar nie może być zasadzką na kierowców, a tak jest na dzisiaj. Jeśli dodać do tego fatalny stan nawierzchni, źle oznakowane drogi i często nieuzasadnione ograniczenia prędkości, to podróżowanie po polskich drogach przypomina poruszanie się po labiryncie, lub udział w jakiejś swoistej grze."

Czytaj więcej...
Majowa Jutrzenka 2013

„Ważne, by święta nas łączyły, a nie były okazją do walki politycznej i odmawiania innym  patriotyzmu."

Czytaj więcej...

Move
-

Spotkania z historią Skawiny

Najstarszy widok Skawiny

W roku 1493 w Norymberdze wydane zostało dzieło autorstwa tamtejszego uczonego Benedykta, lekarza, dra Hartmanna Schedla, z łacińskim tytułem "Liber Chronicarum" znane powszechnie jako "Kronika Norymberska". Jest to historia świata.

Czytaj więcej...
Restytucja legionowej tablicy

Inicjatorem odtworzenia Tablicy Legionowej, zlikwidowanej przez niemieckiego okupanta w 1940 r. jest Muzeum Regionalne w Skawinie.

Czytaj więcej...
Złe tradycje skawińskich piwoszy

Browarnictwo istniało w naszym mieście od dawna. Już w XIV wieku Skawina posiadała karczmę, a w XV słodownię.

Czytaj więcej...
Kto rządził w Skawinie? – cz. II

Przedstawiamy drugą część tekstu dotyczącego kształtowania się władzy w Skawinie. 

Czytaj więcej...

Partnerzy

Centrum Kultury i Sportu w Skawinie gazeta skawinska
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

jakość powietrza

katalog firm


Reklama

informator miejski